ΤΕΣΤ ΠΑΠ (ΠΟΤΕ, ΓΙΑΤΙ, ΜΕΧΡΙ ΠΟΤΕ)

Τι είναι το Τεστ Παπανικολάου (Τεστ Πάπ);

Το Τεστ Παπανικολάου είναι μία απλή, ανώδυνη και σύντομη εξέταση, κατά την οποία λαμβάνεται δείγμα κυττάρων από τον τράχηλο της μήτρας. Τα κύτταρα αυτά εξετάζονται στο μικροσκόπιο για να εντοπιστούν πιθανές:

• φλεγμονές ή λοιμώξεις
• προκαρκινικές αλλοιώσεις
• πρώιμα σημάδια καρκίνου τραχήλου μήτρας

Σκοπός του τεστ δεν είναι μόνο η διάγνωση καρκίνου, αλλά η έγκαιρη ανίχνευση αλλοιώσεων που μπορούν να θεραπευτούν πριν εξελιχθούν σε κακοήθεια.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό;

Ο καρκίνος τραχήλου μήτρας, στις περισσότερες περιπτώσεις, αναπτύσσεται σταδιακά μέσα σε αρκετά χρόνια. Το Τεστ Πάπ μας δίνει τη δυνατότητα να:

• εντοπίσουμε αλλοιώσεις σε πολύ πρώιμο στάδιο
• παρέμβουμε έγκαιρα με απλές θεραπείες
• μειώσουμε δραστικά τον κίνδυνο εμφάνισης διηθητικού καρκίνου

Σε χώρες όπου εφαρμόζεται συστηματικός έλεγχος με Τεστ Πάπ, τα ποσοστά καρκίνου τραχήλου μήτρας έχουν μειωθεί εντυπωσιακά.

Από ποια ηλικία πρέπει να κάνω Τεστ Πάπ;

Γενικά, συνιστάται:

• έναρξη ελέγχου περίπου 3 χρόνια μετά την έναρξη σεξουαλικών επαφών ή γύρω στα 21 έτη, ανάλογα με τις κατευθυντήριες οδηγίες και το ατομικό ιστορικό

Στις πολύ νέες γυναίκες, ο γιατρός μπορεί να εξατομικεύσει το πλάνο, λαμβάνοντας υπόψη:

• την ηλικία
• τη σεξουαλική δραστηριότητα
• την ύπαρξη συμπτωμάτων ή παραγόντων κινδύνου

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται;

Στις περισσότερες γυναίκες:

• ένα ετήσιο Τεστ Πάπ σε συνδυασμό με γυναικολογική εξέταση αποτελεί ασφαλή πρακτική

Εφόσον για κάποια χρόνια τα αποτελέσματα είναι σταθερά φυσιολογικά και ανάλογα με την ηλικία, μπορεί να συζητηθεί:

• επιμήκυνση του διαστήματος (π.χ. ανά 2–3 χρόνια) σε συνδυασμό με HPV test

Η συχνότητα προσαρμόζεται πάντα εξατομικευμένα, με βάση:

• τα ευρήματα προηγούμενων τεστ
• τα αποτελέσματα τυχόν HPV test
• το ιστορικό της γυναίκας (π.χ. προηγούμενες αλλοιώσεις CIN, επεμβάσεις κ.λπ.)

Μέχρι ποια ηλικία πρέπει να συνεχίζω;

Σε γενικές γραμμές, για γυναίκες χωρίς ιδιαίτερο ιστορικό:

• ο προληπτικός έλεγχος συνεχίζεται μέχρι περίπου τα 65 έτη
• μπορεί να διακοπεί όταν υπάρχουν διαδοχικά φυσιολογικά αποτελέσματα τα προηγούμενα χρόνια και δεν υπάρχουν νέοι παράγοντες κινδύνου

Σε γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε υστερεκτομή (αφαίρεση μήτρας) για καλοήθη αίτια, το αν χρειάζεται ή όχι Τεστ Πάπ εξαρτάται από:

• το αν έχει αφαιρεθεί ο τράχηλος
• το παλαιότερο ιστορικό τραχηλικών αλλοιώσεων

Η απόφαση για διακοπή του ελέγχου λαμβάνεται μαζί με τον γυναικολόγο, δεν είναι «τυπική» για όλες.

Πώς γίνεται το Τεστ Πάπ;

Η διαδικασία πραγματοποιείται στο γυναικολογικό ιατρείο και διαρκεί λίγα λεπτά:

• τοποθετείται απαλά κολποδιαστολέας για να φανεί ο τράχηλος
• λαμβάνεται δείγμα κυττάρων με μια μικρή βούρτσα ή σπάτουλα
• το δείγμα αποστέλλεται στο εργαστήριο (συμβατικό ή υγρής φάσης Τεστ Πάπ)

Οι περισσότερες γυναίκες νιώθουν μόνο μια μικρή ενόχληση, όχι πόνο.

Πότε είναι η καλύτερη στιγμή του κύκλου για Τεστ Πάπ;

Ιδανικά:

• γίνεται εκτός περιόδου, περίπου 10–14 ημέρες μετά την 1η ημέρα της τελευταίας περιόδου

Καλό είναι:

• να μην έχει προηγηθεί σεξουαλική επαφή 24–48 ώρες πριν
• να μην έχει γίνει χρήση κολπικών φαρμάκων ή πλύσεων τις προηγούμενες ημέρες, εκτός αν έχουν δοθεί ειδικές οδηγίες

Τεστ Πάπ και HPV test – Ποια η διαφορά;

• Το Τεστ Πάπ εξετάζει τα κύτταρα του τραχήλου για αλλοιώσεις.
• Το HPV test ανιχνεύει το DNA του ιού HPV (αν υπάρχει μόλυνση και από ποιον τύπο).

Ο συνδυασμός των δύο εξετάσεων (co-testing) μπορεί, σε ορισμένες ηλικίες και περιπτώσεις, να επιτρέψει μεγαλύτερα διαστήματα μεταξύ των ελέγχων, αν όλα είναι φυσιολογικά.

Εάν το Τεστ Πάπ είναι παθολογικό – τι σημαίνει;

Ένα «μη φυσιολογικό» αποτέλεσμα δεν σημαίνει αυτόματα καρκίνο. Μπορεί να αφορά:

• φλεγμονή ή λοίμωξη
• ήπιες κυτταρολογικές αλλοιώσεις (ASCUS, LSIL)
• σοβαρότερες αλλοιώσεις (HSIL, CIN2–3)

Ανάλογα με το εύρημα, μπορεί να χρειαστούν:

• επανάληψη Τεστ Πάπ σε σύντομο διάστημα
• κολποσκόπηση και στοχευμένη βιοψία
• θεραπευτική παρέμβαση (π.χ. loop, κωνοειδής εκτομή)

Αν έχω εμβολιαστεί για HPV, χρειάζεται να συνεχίσω Τεστ Πάπ;

Ναι. Ο εμβολιασμός προστατεύει από τους πιο συχνούς και επικίνδυνους τύπους HPV, αλλά:

• δεν καλύπτει όλους τους υπάρχοντες τύπους του ιού
• δεν αναιρεί την ανάγκη για τακτικό γυναικολογικό έλεγχο

Συχνές ερωτήσεις

«Αν δεν έχω σεξουαλική επαφή, χρειάζομαι Τεστ Πάπ;»
Αν δεν υπήρξε ποτέ σεξουαλική επαφή, ο κίνδυνος HPV και τραχηλικών αλλοιώσεων είναι μικρός, αλλά ο έλεγχος εξατομικεύεται ανά περίπτωση.

«Είμαι στην εμμηνόπαυση. Πρέπει να συνεχίσω;»
Ναι, τουλάχιστον μέχρι να ολοκληρωθεί ο προτεινόμενος προληπτικός κύκλος (συνήθως έως τα 65, εφόσον τα προηγούμενα τεστ είναι φυσιολογικά).

«Είμαι έγκυος. Μπορώ να κάνω Τεστ Πάπ;»
Ναι, το Τεστ Πάπ μπορεί να γίνει με ασφάλεια στην εγκυμοσύνη, αν κριθεί απαραίτητο από τον γυναικολόγο.

CTA – Οργάνωση προληπτικού γυναικολογικού ελέγχου

Εάν έχει περάσει καιρός από το τελευταίο σας Τεστ Πάπ ή δεν έχετε κάνει ποτέ, είναι μια καλή ευκαιρία να οργανώσουμε τον προληπτικό σας έλεγχο, με βάση την ηλικία, το ιστορικό και τις ανάγκες σας.

Dr. Σάββας Γερμανός | Γυναικολογικό Ιατρείο Αθήνα
Διεύθυνση: Πανόρμου 5, ΤΚ 115 22, Αθήνα
Τηλέφωνο ραντεβού: 210 6410 955
Online ραντεβού: https://savvas-germanos.gr/appointment