ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ (ΓΙΑΤΙ, ΠΟΤΕ;)

Τι είναι η μαστογραφία;

Η μαστογραφία είναι μία ακτινολογική εξέταση χαμηλής δόσης ακτινοβολίας, ειδικά σχεδιασμένη για τον μαστό. Αποτελεί βασικό εργαλείο προληπτικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού, γιατί μπορεί να αναδείξει αλλοιώσεις:

• πολύ μικρού μεγέθους, πριν γίνουν ψηλαφητές
• που δεν δίνουν ακόμη συμπτώματα
• με χαρακτηριστικά ύποπτα για κακοήθεια (π.χ. μικροαποτιτανώσεις)

Γιατί είναι τόσο σημαντική;

Ο καρκίνος του μαστού είναι από τις πιο συχνές κακοήθειες στις γυναίκες. Η έγκαιρη διάγνωση:

• αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ίασης
• επιτρέπει ηπιότερες θεραπείες
• μειώνει την ανάγκη για μεγάλες επεμβάσεις

Η μαστογραφία, σε συνδυασμό με κλινική εξέταση μαστών και – όπου ενδείκνυται – υπέρηχο μαστών, αποτελεί τον πιο οργανωμένο τρόπο προληπτικού ελέγχου.

Από ποια ηλικία πρέπει να γίνεται μαστογραφία;

Γενικά, για γυναίκες μέσου κινδύνου (χωρίς ιδιαίτερο οικογενειακό ιστορικό ή γονιδιακή μετάλλαξη) συνιστάται:

• Πρώτη μαστογραφία αναφοράς γύρω στα 35–40 έτη (ανάλογα με τις κατευθυντήριες οδηγίες και το ατομικό ιστορικό).
• Από τα 40 έτη και μετά, συστηματικός έλεγχος με μαστογραφία σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Το ακριβές σχήμα (κάθε χρόνο ή ανά δύο χρόνια) καθορίζεται εξατομικευμένα, με βάση:

• το οικογενειακό ιστορικό
• την πυκνότητα των μαστών
• τυχόν προηγούμενα ευρήματα

Τι ισχύει για γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο;

Σε γυναίκες με:

• ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού/ωοθηκών
• γνωστή γονιδιακή μετάλλαξη (π.χ. BRCA1/2)
• προηγούμενο καρκίνο μαστού

ο έλεγχος:

• ξεκινά συνήθως νωρίτερα
• μπορεί να συνδυάζει μαστογραφία, υπέρηχο και – σε ειδικές περιπτώσεις – μαγνητική μαστών

Η συχνότητα και η μέθοδος καθορίζονται πάντα μετά από εξειδικευμένη ογκολογική/μαστολογική συμβουλευτική.

Μαστογραφία ή υπέρηχος μαστών; Τι χρειάζομαι;

Ο υπέρηχος μαστών:

• είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε νεαρές γυναίκες με πυκνούς μαστούς
• βοηθά στη διάκριση κύστης (υγρό) από συμπαγή όγκο

Ωστόσο, δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία στον προληπτικό έλεγχο μετά από κάποια ηλικία. Στις περισσότερες περιπτώσεις:

• η μαστογραφία αποτελεί τη βασική εξέταση
• ο υπέρηχος λειτουργεί συμπληρωματικά

Πονάει η μαστογραφία;

Κατά τη διάρκεια της μαστογραφίας, ο μαστός πιέζεται ανάμεσα σε δύο πλάκες για λίγα δευτερόλεπτα, προκειμένου να απεικονιστεί σωστά:

• πολλές γυναίκες νιώθουν πίεση ή ενόχληση
• ο πόνος, όταν υπάρχει, είναι σύντομος και ανεκτός

Η εξέταση γίνεται καλύτερα:

• λίγες ημέρες μετά την περίοδο, όταν ο μαστός είναι λιγότερο ευαίσθητος

Τι γίνεται με την ακτινοβολία;

Η δόση ακτινοβολίας στη σύγχρονη ψηφιακή μαστογραφία είναι χαμηλή και για τις περισσότερες γυναίκες το όφελος από την έγκαιρη διάγνωση είναι πολύ μεγαλύτερο από τον θεωρητικό κίνδυνο.

Δεν πραγματοποιούμε μαστογραφία σε:

• εγκυμοσύνη, εκτός αν υπάρχει εξαιρετικά σοβαρή ένδειξη και με ειδική προστασία

Πότε πρέπει να κάνω μαστογραφία εκτός προγράμματος;

Ανεξάρτητα από την ηλικία και τον τυπικό προληπτικό έλεγχο, πρέπει να ζητήσετε άμεσα εκτίμηση (κλινική εξέταση και απεικόνιση) αν παρατηρήσετε:

• νέο ψηλαφητό ογκίδιο στον μαστό ή τη μασχάλη
• αλλαγή στο σχήμα ή στο μέγεθος του μαστού
• εισολκή θηλής ή αλλαγή στο χρώμα/υφή του δέρματος (π.χ. «φλοιός πορτοκαλιού»)
• εκκρίσεις από τη θηλή, ιδιαίτερα αιματηρές
• επιμένοντα πόνο σε συγκεκριμένο σημείο

Κλινική εξέταση, υπέρηχος, μαστογραφία – Πώς συνδυάζονται;

Ο ολοκληρωμένος έλεγχος μαστών περιλαμβάνει συνήθως:

• Κλινική εξέταση μαστών από γυναικολόγο ή μαστολόγο
• Μαστογραφία (ανάλογα με την ηλικία & το ιστορικό)
• Υπερηχογράφημα μαστών, όπου ενδείκνυται

Ο συνδυασμός αυτών των τριών αυξάνει την διαγνωστική ακρίβεια και μειώνει τις πιθανότητες να «χαθεί» μια σημαντική αλλοίωση.

Συχνές απορίες

«Είμαι κάτω των 40. Χρειάζομαι μαστογραφία;»
Στις περισσότερες γυναίκες κάτω των 40, πρώτης γραμμής εξέταση είναι ο υπέρηχος μαστών, εκτός αν υπάρχει ειδικός λόγος (πολύ ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, ύποπτο εύρημα κ.λπ.).

«Αν η μαστογραφία μου είναι καλή, χρειάζεται να κάνω και υπέρηχο;»
Εξαρτάται από την πυκνότητα των μαστών και την εκτίμηση του ιατρού. Σε πυκνούς μαστούς, ο υπέρηχος συχνά συνιστάται συμπληρωματικά.

«Κάθε πόσο να επαναλαμβάνω τη μαστογραφία;»
Γενικά προτείνεται ανά έτος ή ανά δύο έτη μετά τα 40, ανάλογα με το ιστορικό και τα προηγούμενα ευρήματα. Η συχνότητα εξατομικεύεται.

CTA – Προληπτικός έλεγχος μαστών

Εάν ήρθε η ώρα για τον προληπτικό σας έλεγχο ή αν παρατηρήσατε κάποια αλλαγή στον μαστό και δεν είστε σίγουρη ποια εξέταση χρειάζεστε (υπέρηχο, μαστογραφία ή και τα δύο), μπορούμε να οργανώσουμε τον κατάλληλο έλεγχο για τη δική σας περίπτωση.

Dr. Σάββας Γερμανός | Γυναικολογικό Ιατρείο Αθήνα
Διεύθυνση: Πανόρμου 5, ΤΚ 115 22, Αθήνα
Τηλέφωνο ραντεβού: 210 6410 955
Online ραντεβού: https://savvas-germanos.gr/appointment