ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ)
Τι είναι η εμμηνόπαυση;
Η εμμηνόπαυση είναι το σημείο στη ζωή της γυναίκας όπου η περίοδος σταματά οριστικά. Ορίζεται κλινικά όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς έμμηνο ρύση, χωρίς άλλη παθολογική αιτία.
Συνήθως εμφανίζεται γύρω στην ηλικία των 50 ετών (εύρος περίπου 45–55), αλλά μπορεί να συμβεί νωρίτερα ή αργότερα. Οφείλεται στη διακοπή της λειτουργίας των ωοθηκών και στη σημαντική μείωση των οιστρογόνων.
Κλιμακτήριος και εμμηνόπαυση – ποια η διαφορά;
Η κλιμακτήριος, όπως αναφέραμε και σε ξεχωριστό άρθρο, είναι η μεταβατική περίοδος πριν και γύρω από την εμμηνόπαυση, με ορμονικές διακυμάνσεις και συχνά ασταθή κύκλο. Η εμμηνόπαυση είναι το «ορόσημο» της οριστικής διακοπής της περιόδου.
Συμπτώματα εμμηνόπαυσης
Τα συμπτώματα μπορεί να ξεκινήσουν ήδη από την κλιμακτήριο και να συνεχιστούν για χρόνια μετά την τελευταία περίοδο. Η ένταση και η διάρκεια διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα.
1. Εξάψεις & νυχτερινές εφιδρώσεις
Είναι από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα:
• ξαφνικό αίσθημα έντονης ζέστης στο σώμα
• κοκκίνισμα, εφίδρωση, ταχυκαρδία
• νυχτερινές εφιδρώσεις που διακόπτουν τον ύπνο
2. Διαταραχές ύπνου
Πολλές γυναίκες αναφέρουν:
• δυσκολία να αποκοιμηθούν
• συχνές αφυπνίσεις στη διάρκεια της νύχτας
• αίσθημα «μη ξεκούραστου» ύπνου το πρωί
3. Αλλαγές στη διάθεση
Οι ορμονικές αλλαγές – σε συνδυασμό με ψυχοκοινωνικούς παράγοντες – μπορεί να οδηγήσουν σε:
• ευερεθιστότητα
• συναισθηματική αστάθεια
• άγχος
• σε ορισμένες γυναίκες, αυξημένο κίνδυνο καταθλιπτικής διάθεσης
4. Κολπική ξηρότητα & ουρογεννητικά συμπτώματα
Η έλλειψη οιστρογόνων μπορεί να προκαλέσει:
• κολπική ξηρότητα, αίσθημα καύσου ή πόνου
• πόνο στη σεξουαλική επαφή (δυσπαρεύνια)
• συχνουρία, καυσουρία
• επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις
Αυτό ονομάζεται πλέον «σύνδρομο ουρογεννητικής εμμηνόπαυσης» και έχει σημαντική επίδραση στην ποιότητα ζωής.
5. Αλλαγές στο σώμα & στο μεταβολισμό
Μετά την εμμηνόπαυση παρατηρούνται συχνά:
• αύξηση σωματικού βάρους
• μετατόπιση λίπους στην κοιλιακή χώρα (κεντρικού τύπου παχυσαρκία)
• μείωση μυϊκής μάζας
Παράλληλα, αυξάνεται ο κίνδυνος για:
• οστεοπενία και οστεοπόρωση
• καρδιαγγειακή νόσο (υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, στεφανιαία νόσος)
Αντιμετώπιση – Τι μπορεί να γίνει;
1. Ιατρική αξιολόγηση
Κάθε γυναίκα στην εμμηνόπαυση ωφελείται από έναν ολοκληρωμένο γυναικολογικό έλεγχο, που περιλαμβάνει:
• λήψη αναλυτικού ιστορικού
• κλινική εξέταση, Τεστ Πάπ, μαστογραφία/υπέρηχο μαστών όπου ενδείκνυται
• ενδεχομένως εξετάσεις αίματος (λιπίδια, σάκχαρο, θυρεοειδής κ.ά.)
• εκτίμηση οστικής πυκνότητας (DEXA) σε επιλεγμένες περιπτώσεις
2. Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης (HRT)
Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά:
• εξάψεις
• νυχτερινές εφιδρώσεις
• διαταραχές ύπνου
• κολπική ξηρότητα (συστηματικά ή/και τοπικά)
Συζητείται συνήθως:
• σε γυναίκες με μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα
• κατά προτίμηση στα πρώτα χρόνια μετά την εμμηνόπαυση
Η χρήση HRT:
• δεν είναι κατάλληλη για όλες
• απαιτεί προσεκτική εκτίμηση κινδύνου (ιστορικό θρόμβωσης, καρκίνου μαστού/ενδομητρίου, καρδιαγγειακής νόσου κ.λπ.)
• χορηγείται στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση για το συντομότερο αναγκαίο διάστημα
3. Τοπική θεραπεία για ουρογεννητικά συμπτώματα
Για την ξηρότητα και τον πόνο στη σεξουαλική επαφή:
• κολπικά λιπαντικά και ενυδατικά (μη ορμονικά)
• τοπικά οιστρογόνα χαμηλής δόσης (κρέμα, δισκία ή δακτύλιος), μετά από ιατρική αξιολόγηση
Τα τοπικά οιστρογόνα έχουν κυρίως τοπική δράση και είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στα συμπτώματα της ξηρότητας.
4. Μη ορμονικές θεραπείες
Σε γυναίκες που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να λάβουν ορμονική θεραπεία, μπορούν να συζητηθούν:
• ορισμένα μη ορμονικά φάρμακα που βοηθούν σε εξάψεις
• εξατομικευμένη υποστήριξη για τον ύπνο και τη διάθεση
Η επιλογή γίνεται πάντα εξατομικευμένα, καθώς κάθε φαρμακευτική αγωγή έχει ενδείξεις, αντενδείξεις και πιθανές παρενέργειες.
Διατροφή & τρόπος ζωής μετά την εμμηνόπαυση
1. Προστασία οστών
Η μείωση των οιστρογόνων επιταχύνει την απώλεια οστικής μάζας. Σημαντικά στοιχεία:
• επαρκές ασβέστιο στη διατροφή (γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών, σαρδέλες με το κόκκαλο, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, εμπλουτισμένα τρόφιμα)
• επαρκής βιταμίνη D (ήλιος με μέτρο, εξέταση και συμπλήρωμα όπου χρειάζεται)
• άσκηση με φόρτιση (περπάτημα, ήπιο τρέξιμο, χορός) και μυϊκή ενδυνάμωση
2. Καρδιαγγειακή υγεία
Μετά την εμμηνόπαυση αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου. Συνιστάται:
• ισορροπημένη μεσογειακή διατροφή (ελαιόλαδο, ψάρι, όσπρια, φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής)
• περιορισμός ζάχαρης, επεξεργασμένων τροφών και κορεσμένων λιπαρών
• έλεγχος σωματικού βάρους
• τακτική σωματική δραστηριότητα
• διακοπή καπνίσματος
3. Βάρος & μεταβολισμός
Η απώλεια βάρους μετά την εμμηνόπαυση μπορεί να είναι πιο δύσκολη, αλλά όχι αδύνατη. Χρειάζεται:
• προσοχή στις ποσότητες φαγητού
• έμφαση σε πρωτεΐνη καλής ποιότητας για διατήρηση μυϊκής μάζας
• αποφυγή «αυστηρών» ή εξαντλητικών διαιτών που επιδεινώνουν τη μυϊκή απώλεια
4. Ύπνος & ψυχική υγεία
Η φροντίδα της ψυχικής υγείας είναι εξίσου σημαντική:
• σταθερό ωράριο ύπνου
• αποφυγή βαριών γευμάτων, καφεΐνης και οθονών αργά το βράδυ
• δραστηριότητες που χαλαρώνουν (βόλτα, χόμπι, ήπια άσκηση, τεχνικές αναπνοής)
• συζήτηση με τον γιατρό όταν η διάθεση είναι μόνιμα πεσμένη ή υπάρχει έντονο άγχος – σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί υποστήριξη από ψυχολόγο/ψυχίατρο
Εμμηνόπαυση: μια νέα φάση ζωής
Η εμμηνόπαυση δεν σημαίνει «τέλος της θηλυκότητας» ή της ζωτικότητας. Είναι μια νέα φάση, με τις δικές της προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες για να δοθεί έμφαση στην υγεία, στην πρόληψη και στην ποιότητα ζωής.
Το σημαντικό είναι:
• να ενημερωθείτε σωστά
• να μην αγνοείτε επίμονα ή έντονα συμπτώματα
• να συζητάτε ανοιχτά με τον γυναικολόγο σας για τις επιλογές που υπάρχουν
CTA – Εξατομικευμένη φροντίδα στην εμμηνόπαυση
Εάν βρίσκεστε στην εμμηνόπαυση ή πλησιάζετε σε αυτήν και σας απασχολούν συμπτώματα όπως εξάψεις, διαταραχές ύπνου, αλλαγές στη διάθεση, αύξηση βάρους ή κολπική ξηρότητα, μπορούμε να αξιολογήσουμε συνολικά την κατάστασή σας και να σχεδιάσουμε μαζί μια εξατομικευμένη στρατηγική αντιμετώπισης.
Dr. Σάββας Γερμανός | Γυναικολογικό Ιατρείο Αθήνα
Διεύθυνση: Πανόρμου 5, ΤΚ 115 22, Αθήνα
Τηλέφωνο ραντεβού: 210 6410 955
Online ραντεβού: https://savvas-germanos.gr/appointment